به پیشواز هشتم مارچ روز بین المللی زن

میرمن قمرگل بتاریخ ۲۱ جنوری سال ۱۹۵۲ ترسایی در روستای شگه ولایت ننگرهار چشم به جهان گشود.او از آوان کودکی که هنوز هفت سال داشت ،درعروسی ها ودیگرخوشی های همسایه ها و هم روستای های شان آواز می خواند. تا سرانجام

آوازه هنرش به مرکز ولایت رسید.

میرمن قمرگل درجریان آوازخوانی خود به روستا های بیشماری رفت ومحافل مردم را خوش ومسرورساخت. پس ازگذشت زمان، قمرگل یک آواز خوان شناخته شده درسطح ولایت اش شد ومقام خواننده محلی را ازسویی هم شهریانش کسب کرد. 

بعد ازسپری نمودن مدتِ کوتاه،یک هم شهریش او را به استاد خیال معرفی کرد. استاد خیال از وی خواست ، تا آهنگ هایش را در رادیو افغانستان وقت ضبط کند تا مردم درسراتاسرکشور ازشنیدن آوازش لذت ببرند.

 میرمن قمرگل دعوت استاد خیال را پذیرفت ونخستین آهنگ اش را تحت عنوان (په ما مینه سترگی دی سری دی ....) و آهنگ دیگربنام (زه انتظارکوم دستا د سترگو) را ضبط رادیو کرد. بعد ازنشرآن آهنگ، نام قمرگل بسرزبان ها افتاد.

میرمن قمرگل ۶ دهه عمر خود را به آواز خوانی سپری کرد و جایگاه بلندی در هنر آواز خوانی در میان هم زبانانش داشت.

 میرمن قمرگل در رادیو با مرحوم استاد زاخیل که خود شاعروآهنگساز ولایت ننگرهاربود آشنا شد، استاد زاخیل اولین اهنگش را بنام ( زه چه په توروسترگو تور رنجه کومه پوری موری ) وآهنگ (زه به جارو کرم زیازتونه شنکی بابا ) را برایش کمپوز کرد.

بعد از مدتی قمرگل( درسن نزده سالگی) با استاد زاخیل ازدواج کرد . این زوج هنری بعد ازتشکیل خانواده نیز به کار های هنری خود ادامه داده و موفقانه به پیش رفتند.

میرمن قمرگل با آهنگ زیبای ( ورو ورو کیژده قدمونه آشنا) موفق به کسب مدال طلایی از محمد ظاهر شاه، پادشاه وقت افغانستان شد. هم چنان او 

با اجرای آهنگ ( زه سپینه کوتره یم اوچته پروازونه کرم) ازطرف مرحوم سردار محمد داوود مفتخربه مدال طلا و ازطرف نخست وزیر وقت پاکستان مرحوم ذوالفقارعلی بوتو "پدر بی نظیر بوتو" درسال ۱۹۷۲ بحیث هنرمند جنجره طلایی افغان شناخته شد وجوایز وتحایف زیاد نصیب گردید.

درسال" ۱۹۸۳" ازسویی مرحوم ببرک کارمل ریس جمهور وقت افغانستان نیزملقب به هنرمند حنجره طلایی و مدال طلا بدست آورد.

درسال" ۱۹۹۸ "ازطرف سازمان فرهنگی افغان های ایالت کالیفورنیا ایالات متحده امریکا، میرمن قمر گل خوبترین خواننده همان سال شناخته شد.

درسال" ۲۰۰۷" ترسایی ازطرف حامد کرزی لقب " بلبل افغانستان" را نصیب شد. 

درسال" ۲۰۰۹" ترسایی بنا برابتکار 

 احسان الله بیات ریس تلویزیون آریانا،

" Excellence in music Award"  جایزه فوق العاده در موزیک را بدست آورد. 

 ثمره از دواج میرمن قمرگل و زاخیل هشت فرزند است. ازجمله دو فرزند شان محترم اسدالله زاخیل وایمل زاخیل قدم های پدر ومادرشان را درعرصه هنر آواز خوانی، کمپوز، وسرودن اشعار دنبال نموده اند. 

میرمن قمرگل مانند هزاران افغان دیگر درسال " ۱۹۹۷ " ترسایی دراثر جنگها و ظلمت نا فرجام طالبی که صدای هنرمندان را خفه نموه بودند، ترک وطن نمود. او بکشورهمسایه پاکستان اقامت گزید و درسال " ۱۹۹۸"ترسایی بکشور کانادا با دو فرزندش " ایمل زاخیل و خیبر زاخیل "اقامت دایمی حاصل نمود. 

میرمن قمرگل مانند هزاران خانواده داغ دار افغانستان،بی داغ نماند.این مادر که ملیون ها انسان را باآهنگ هایش دل شاد می کرد. خودش غم بزرگی در دل داشت. او در سال" ۱۹۹۰" ترسایی دو پسرجوان خود را از دست داد. داوود زاخیل به سن ۲۲ ساله گی کشته شد، و میرویس زاخیل, ۱۹ ساله گم شد. قمرگل مرده و زنده پسرش را تا هنگام مرگ ندید و این غم را با خود به گورستان برد..                               

                        قمرگل تا واپسین سال‌های عمرش از هنرش دست نکشید و تا دو سال پیش نیز آخرین آهنگ‌هایش را با پسرش ایمل زاخیل یک‌جا اجرا کرد. باید به خاطر داشت که قمرگل، از شصت سال پیش تاکنون، در کشوری آواز ‌اش را با موسیقی همراه می‌کرد و به گوش مردم می‌رساند که تا هنوز هزاران زن در کشور محکوم به حجاب اجباری و محدودیت های قرون وسطایی اند.

با منتشرشدن خبر مرگ قمرگل در فضای مجازی افغانستان، انبوهی از پیام‌های تسلیت ازسوی هنرمندان، شخصیت‌های سیاسی، فعالان فرهنگی و شهروندان افغانستان فضای رسانه‌های اجتماعی را پر کرد. 

استاد پرتو نادری شاعر نامدار کشور، وی را در موسیقی افغانستان صاحب نام بلند خوانده و نوشته است: «در آستانۀ فصل سرد، گل مهتاب- میرمن قمرگل- هم روی خاک غربت، فروریخت. خاموشی چنین صدایی در چنین سکوت تلخ، درد چند برابر دارد.»

حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان که در سال ۲۰۰۷ از قمرگل به‌عنوان بهترین آوازخوان زن افغانستان تقدیر کرده بود، در پیام تسلیتی به‌مناسبت درگذشت او در صفحه فیسبوکش نوشت: «خانم قمرگل هنرمند صاحب‌نام کشور بود و آهنگ‌های او در دل هزاران شهروند افغانستان به یادگار مانده‌اند. من درگذشت او را یک ضایعه بزرگ برای هنر و فرهنگ افغانستان می‌دانم.»

فرهاد دریا، هنرمند نامدار افغانستان، در پیامی در فیسبوکش نوشت که در میان هیجان و شادی کنسرت‌های تور اروپایی‌اش، با خبر درگذشت خانم قمرگل به‌شدت متاثر شده است. این هنرمند شناخته‌شده نوشت: «او (قمرگل) از انگشت‌شمار علم‌برداران موسیقی بانوان افغانستانِ «زن‌گریز» بود. و این خود به‌تنهایی کافیست او را در صدر قهرمانان این ولایت «زن‌آزار» بنشاند. او بدون شک چراغی بزرگ در موسیقی پشتو بود.»

قمرگل  مرحوم محمد دین زاخیل"همسر خود را درسال " ۱۹۹۱ " ترسایی برابربا ۱۳۷۰خورشیدی در اثر بیماری قلبی ازدست داد و تا پایان عمردر کنار فرزندان خود زیست کرد.

سرانجام  میر من قمرگل آواز خوان مشهور کشور به روز جمعه هجدهم آذر، در سن هفتاد و یک سالگی درگذشت. 

در شب شنبه دهم دسمبر ۲۰۲۲ چشم از جهان بست و به ابدیت پیوست . 

روان مرحوم استاد زاخیل و میرمن قمرگل شاد و یادشان گرامی باد!     

نویسنده: شیرین .ن مبارز (کاپی با نام نویسنده مانعی ندارد)