پس از کناره‌گیری امان‌الله خان، حبیب‌الله کلکانی فردی به شدت بنیادگرا، سنتی و مخالف سرسخت حقوق و آزادی‌های زنان برافغانستان حکومت کرد. با قدرت گرفتن او نزدیک به ۹ ماه و چند روز، تمام دستاوردهای نوگرایانه دوره شاه امان‌الله خان به یک‌باره فروپاشید.
سیاست‌ها و اقدامات کلکانی در قبال زنان را می‌توان در چند محور اصلی خلاصه کرد لغو تمام فرامین و قوانین اصلاحی دوره امانی
شاه امان‌الله قوانین پیشرویی را برای تغییر وضعیت زنان تصویب کرده بود. کلکانی در اولین بیانیه‌ها و فرامین خود، تمامی این قوانین را «خلاف شریعت و سنت» اعلام و ملغی کرد:
ممنوعیت قانون منع تعدد زوجات: امان‌الله خان تعدد زوجات را برای ماموران دولتی ممنوع و برای عامه مردم بسیار محدود کرده بود؛ کلکانی این محدودیت‌ها را برداشت.
لغو قانون سن قانونی ازدواج: قانون منع ازدواج اجباری و تعیین حداقل سن برای دختران لغو شد و ازدواج‌های زیر سن و اجباری دوباره رونق گرفت.
۲. بستن مکاتب دخترانه و ممنوعیت آموزش
یکی از اولین اقدام حکومت ۱۰ ماهه کلکانی، تخطی نظام آموزش مدرن بود:
او هر دو مکتب دخترانه (مانند مکتب مستورات و رشیدیه) را تعطیل کرد.
آموزش دختران را امر مفاسد و غیراسلامی خواند.
بازگرداندن دختران دانشجو از ترکیه: شاه امان‌الله گروهی از دختران افغانستان را برای تحصیل در رشته‌های پزشکی و پرستاری به ترکیه فرستاده بود. حکومت کلکانی فوراً فرمان بازگشت این دختران را صادر کرد و به محض ورود، آن‌ها را خانه‌نشین ساخت.
۳. اجباری کردن حجاب سخت‌گیرانه (چادری)
کلکانی با ورود به کابل: رفع حجاب را مظهر کفر دانست.
-پوشیدن برقع/چادری سیاه و ضخیم را برای تمام زنان در اماکن عمومی اجباری کرد.
- حضور زنان در جاده‌ها و بازارهای کابل بدون محرم شرعی و چادری با مجازات و لت‌وکوب از سوی شبه‌نظامیانش (مشهور به قطعه شاهی یا محتسبان) همراه بود.
۴. ممنوعیت مطلق فعالیت‌های اجتماعی و کار
زنان که تازه در حال ورود به ادارات،بیمارستان‌ها و انجمن‌های نسوان بودند،به طور کامل از حیات اجتماعی حذف شدند. از نظر نظام کلکانی، جایگاه زن صرفاً در خانه و برای خدمت به مرد تعریف می‌شد و هر گونه تلاش برای استقلال اقتصادی یا اجتماعی زنان، با سرکوب شدید مواجه می‌گردید.
چرا کلکانی چنین رویه‌ای داشت؟
کلکانی برآمده از یک شورش دهقانی و قبیله‌ای با حمایت شدید روحانیون سنتی و محافظه‌کار (مانند حضرات شوربازار) بود. از آنجا که شاه امان‌الله از طریق کلیدواژه «آزادی زنان و کشف حجاب» توسط تندروها تکفیر و بدنام شده بود، کلکانی برای حفظ مشروعیت خود میان قبایل و ملاهای متعصب، سرکوب زنان را به عنوان اولین و اصلی‌ترین سندِ پایبندی خود به اسلام سنتی به نمایش گذاشت.
دوره کوتاه او، نمونه بارزی از قربانی شدن حقوق اساسی زنان در پای معاملات سیاسی و تندروی مذهبی در تاریخ معاصر بود.
روبرداشت: از کتاب «حقوق زن در گذر تاریخ» اثر شیرین نظیری مبار
ز
No comments:
Post a Comment