فروش و اسارت زنان و دختران هزاره در دوره عبدالرحمن خان

در دورهٔ حکومت عبدالرحمن خان، پس از سرکوب قیام‌های هزاره‌ها در دههٔ ۱۸۹۰، شمار زیادی از مردم هزاره کشته، آواره و اسیر شدند. در میان اسیران، زنان و دختران نیز حضور داشتند و شماری از آنان برخلاف میل خود به‌عنوان کنیز و برده خریدوفروش شدند.

منابع تاریخی و پژوهشی قیمت‌های متفاوتی برای اسیران ثبت کرده‌اند. یک منبع پژوهشی دربارهٔ حکومت عبدالرحمن خان می‌گوید که در ۱۸۹۲ قیمت رسمیِ تعیین‌شده برای اسیر هزاره چنین بود: مرد یا زن جوان ۱۰۰ روپیه، کودک بالای ۱۲ سال ۵۰ روپیه و کودک زیر ۱۲ سال ۳۰ روپیه. بعدها با افزایش شمار اسیران، قیمت‌ها کاهش یافت. 

از طرف دیگر، سراج‌التواریخ و پژوهش‌های مبتنی بر آن گزارش‌هایی از خرید دختران و پسران در ارزگان به ۵ تا ۱۰ روپیه و فروش آنان به ۵۰ تا ۱۰۰ روپیه ارایه می‌کنند. همچنین درباره یک برده‌فروش آمده که زنان و دختران را در قندهار ۱۰ تا ۲۰ روپیه می‌خرید و در هند به ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ روپیه می‌فروخت. 

در گزارش‌های دیگری نیز قیمت خریدوفروش زنان و دختران، بسته به سن، شرایط و محل معامله، از چند روپیه تا مبالغ بسیار بالاتر ذکر شده است.

بنابراین، واقعیت تاریخی مهم‌تر از یک رقم مشخص این است که خریدوفروش انسان، از جمله زنان و دختران هزاره، در پی جنگ‌ها و سرکوب‌های آن دوره واقعاً رخ داده است. قیمت‌ها ثابت نبود و نمی‌توان گفت همهٔ دختران با یک مبلغ مشخص فروخته می‌شدند.

آنچه از این رویدادها باقی مانده، تنها بحث درباره قیمت یک انسان نیست؛ بلکه سندی تلخ از دورانی است که در اثر جنگ و سیاست‌های سرکوبگرانه، انسان‌ها از حقوق و آزادی خود محروم شده و به کالا تبدیل می‌شدند. یادآوری این بخش از تاریخ، برای شناخت رنج قربانیان و جلوگیری از تکرار چنین فجایعی اهمیت دارد.

منابع

حبیبی، عبدالحی. تاریخ افغانستان بعد از اسلام. کابل، ۱۹۶۷.

فیض‌محمد کاتب هزاره. سراج‌التواریخ. جلد سوم، چاپ‌های منتشرشده در افغانستان.

Lee, Jonathan L. The “Ancient Supremacy”: Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731–1901. Leiden: Brill, 1996.

Gregorian, Vartan. The Emergence of Modern Afghanistan: Politics of Reform and Modernization, 1880–1946. Stanford University Press, 1969.

Kakar, M. Hassan. Government and Society in Afghanistan: The Reign of Amir ‘Abd al-Rahman Khan. University of Texas Press, 1979.

“Hazāra.” Encyclopaedia Iranica. مدخل تاریخی مربوط به هزاره‌ها، منتشرشده در نسخهٔآنلاین دانشنامه.

شیرین نظیری مبارز