مأموريت زندكى ام اين بود كه به كابوس طالبان تبديل شوم

 سارا واحدی، پژوهشگر، آموزگار دانشگاه و بنیان‌گذار چند نهاد فناوری افغانستان، گفته است که زنان آموزش‌دیده بزرگ‌ترین تهدید برای بقای طالبان به شمار می‌روند و این گروه به همین دلیل به گونه آگاهانه در پی حذف زنان از آموزش، کار و زندگی عمومی است.

مجله نیوزویک در گزارشی که روز ۱۴ جون منتشر شد، با سارا واحدی گفت‌وگو کرده است. او در این گفت‌وگو گفته است: «واقعاً باور دارم که زنان آموزش‌دیده کابوس طالبان‌اند. جامعه‌ای که زنان آن آموزش دیده باشند، با حاکمیت طالبان سازگار نیست.»

واحدی گفته است نخستین تصویری که از طالبان در ذهن دارد، صحنه تیرباران یک زن در یک ورزشگاه فوتبال است. او افزوده است که در کودکی تصور می‌کرد آن روزها دیگر هرگز بازنخواهد گشت، اما بازگشت طالبان به قدرت خلاف این تصور را ثابت کرد.

سارا واحدی که به‌تازگی از دانشگاه آکسفورد فارغ شده، پس از دریافت سند فراغت خود در شبکه ایکس نوشت: «مأموریت زندگی‌ام این بود که به کابوس طالبان تبدیل شوم؛ یک زن اهل افغانستان با آموزش عالی. نخست دانشگاه کلمبیا و اکنون دانشگاه آکسفورد.»

او دانش‌آموخته رشته مطالعات شهری از دانشگاه کلمبیا است و در سال‌های گذشته یکی از بنیان‌گذاران اپلیکیشن «احتساب» بود؛ برنامه‌ای که میان سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ بیش از ۲۵۰ هزار هشدار امنیتی را در افغانستان منتشر کرد.

به گفته واحدی، داده‌های گردآوری‌شده توسط این برنامه از اوایل سال ۲۰۲۰ نشان می‌داد که طالبان به‌سرعت در حال گسترش نفوذ خود هستند، اما مقام‌های دولت پیشین افغانستان و ایالات متحده این هشدارها را جدی نمی‌گرفتند.

او گفته است: «در شبکه‌های اجتماعی درباره نگرانی‌های خود هشدار می‌دادیم، اما مقام‌ها به مردم می‌گفتند جای نگرانی نیست. با این حال، داده‌ها روایت دیگری داشتند.»

واحدی افزوده است که حتا با وجود دسترسی به این داده‌ها نیز هرگز تصور نمی‌کرد طالبان بتوانند دوباره افغانستان را تصرف کنند.

به گفته او، در روزهای منتهی به سقوط کابل، سامانه احتساب به یکی از معدود منابع اطلاع‌رسانی لحظه‌ای برای شهروندان افغانستان تبدیل شده بود و در روند بیرون‌بردن زنان قاضی، فعالان مدنی، خبرنگاران، دانشجویان، سالمندان و افراد دارای معلولیت نیز نقش داشت.

سارا واحدی محدودیت‌های طالبان علیه زنان را بخشی از یک راهبرد حساب‌شده برای حفظ قدرت می‌داند. او گفته است: «ممنوعیت آموزش، کار و حضور اجتماعی زنان تصادفی نیست. طالبان می‌دانند زنان آموزش‌دیده در نهایت خواهان حقوق و آزادی‌های خود خواهند شد.»

او همچنین از عملکرد جامعه جهانی انتقاد کرده و گفته است که تاکنون هیچ دستاورد سیاسی یا دیپلماتیک معناداری برای زنان و دختران افغانستان به دست نیامده است.

پس از توقف فعالیت اپلیکیشن احتساب در سال ۲۰۲۴، واحدی نهاد فناوری «سیوام هوش مصنوعی» را بنیان گذاشت؛ نهادی که بر توسعه ابزارهای دیجیتالی برای پشتیبانی از جوامع آسیب‌دیده، آموزش و دسترسی به خدمات در شرایط بحرانی تمرکز دارد.

او گفته است که با وجود محدودیت‌های گسترده طالبان، صدها و شاید هزاران دختر افغان همچنان به‌گونه پنهانی از راه تلفن همراه، رادیو و شیوه‌های دیگر به آموزش خود ادامه می‌دهند.

این در حالی است که طالبان پس از بازگشت به قدرت در آگست ۲۰۲۱، آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، تحصیل زنان در دانشگاه‌ها و بسیاری از فرصت‌های کاری و اجتماعی زنان را ممنوع کرده‌اند؛ محدودیت‌هایی که از سوی نهادهای حقوق بشری به عنوان نمونه‌ای از «آپارتاید جنسیتی» توصیف شده است.

منبع: نیوزویک