زنان نورستان؛ شانه‌هایی که کوه را حمل می‌کنند

نورستان یکی از محروم‌ترین و کوهستانی‌ترین مناطق افغانستان است؛ جایی که زندگی با طبیعت سخت گره خورده است. در این میان، زنان نورستان ستون اصلی بقا و اقتصاد خانواده‌اند. اما سهم‌شان از تصمیم‌گیری و مالکیت اندک است

زنان نورستان از سپیده‌دم تا تاریکی شب کار می‌کنند: در زمین‌های زراعتی بیل می‌زنند، مواشی را می‌چرانند، علوفه و هیزم را از سرا شیب‌های خطرناک کوه ها پایین می‌آورند، آب را از چشمه‌های دوردست حمل می‌کنند، لبنیات تولید می‌کنند و در خانه، بی‌وقفه از کودکان و سالمندان مراقبت می‌نمایند.

 این کارها مزد ندارد، دیده نمی‌شود، اما اگر یک روز متوقف شود، چرخه زندگی در روستا از حرکت می‌ایستد.

در کنار این بار سنگین کار، بسیاری از دختران نورستانی پیش از آن‌که کودکی را به‌درستی تجربه کنند، وارد ازدواج می‌شوند. کودک‌همسری، ازدواج‌های زودهنگام و گاه اجباری، فرصت آموزش و رشد را از آنان می‌گیرد و آنان را زودتر از زمان، زیر بار طاقت فرسای مسوولیت مادری و خانه‌داری می‌برد. 

در فضای بسته و سنتی، خشونت‌های خانگی نیز اغلب پنهان می‌ماند؛ صدای رنج در میان دیوارهای خانه خاموش می‌شود و زن، هم کارگر بی‌مزد است و هم تحمل‌کننده خاموش درد. بیشترین رنج معیشت، محرومیت و فشار اجتماعی بر دوش همین زنان است؛ زنانی که همزمان نان می‌آورند، زندگی می‌سازند و رنج را بی‌صدا تاب می‌آورند.

افزود بر کار فیزیکی، زنان نقش مدیریت بحران خانوادگی، حفظ انسجام اجتماعی و انتقال فرهنگ بومی را نیز بر عهده دارند. این “کار عاطفی” در تحلیل‌های اقتصادی معمولا نادیده گرفته می‌شود.

چالش های زنان نورستان دسترسی محدود به آموزش، نبود خدمات صحی مناسب، نبود مالکیت رسمی زمین و دارایی و محدودیت مشارکت سیاسی است.

طوری که گفته شد، زنان نورستان نه قربانیان منفعل، بلکه عاملان اصلی بقا و پایداری اجتماعی‌اند. آنان سخت‌ترین کارهای فیزیکی را در شرایط جغرافیایی و ساختاری دشوار انجام می‌دهند، در حالی که کمترین سهم را از منابع و تصمیم‌گیری‌ها دارند.

هر جنبشی که به دنبال عدالت اجتماعی، توسعه پایدار و برابری جنسیتی در نورستان است، باید زنان را نه به‌عنوان موضوع حمایت، بلکه به‌عنوان محور راهبردی تغییر در نظر بگیرد.

با این همه، زنان نورستان تنها چهره رنج نیستند؛ آنان چهره استقامت‌اند. اگر قرار است عدالت، آموزش، سلامت و توسعه به نورستان راه یابد، باید از همین نقطه آغاز شود: از به‌رسمیت شناختن کار، کرامت و حق انتخاب زنان. زیرا هیچ جامعه‌ای با نادیده گرفتن نیمی از پیکرش، به قامت کامل نخواهد ایستاد!

شیرین.ن مبارز