آموزش دختران, حقی که قابل معامله نیست

نویسنده: شهبانو نوری

روز جهانی آموزش، یادآور اهمیت بنیادین آموزش برای همه انسان‌ها است. آموزش، نه یک امتیاز، بل که حق بنیادین هر کودک است؛ حقی که با جنسیت، قومیت یا وضعیت اجتماعی محدود نمی‌شود. با این حال، میلیون‌ها دختر در افغانستان بیش‌تر از چهار سال است که از حق آموزش محروم‌اند. 

این محرومیت مشکلی مؤقتی نه، بل که نتیجه‌ی سیاستی آگاهانه و تبعیض‌آمیز در برابر زنان است.

محروم‌کردن دختران از رفتن به مکتب، نقض آشکار حقوق بشر و نمونه‌ای روشن از آپارتاید جنسیتی است. وقتی به دختران گفته می‌شود که حق یادگیری ندارند، در واقع به آن‌ها اعلام می‌شود که شهروندان درجه دوم استند و حقوق شان می‌تواند نادیده گرفته شود. این تصمیم نه تنها زندگی فردی دختران را محدود می‌کند، بل که کل جامعه را از بهره‌برداری از استعدادها و توانایی‌های آن‌ها باز می‌دارد. هر دختر محروم از آموزش، نه تنها رؤیای خود را از دست می‌دهد، بل که جامعه‌ای که می‌تواند از ظرفیت‌های او بهره‌مند شود نیز متضرر می‌شود.

تحقیقات متعدد نشان می‌دهد که هر سال آموزش بیش‌تر برای دختران، باعث افزایش مشارکت اقتصادی، بهبود سلامت، کاهش نرخ ازدواج‌های زودهنگام و ارتقای رفاه خانواده‌ها می‌شود. آموزش، ابزار قدرت‌مندی است که می‌تواند فقر را کاهش دهد و نسل‌های بعدی را آماده‌ی زندگی مستقل و مسئولانه کند. محرومیت از آموزش، محرومیت نسل‌های آینده از توسعه‌ی اجتماعی و انسانی است. وقتی دختران از رفتن به مکتب‌ محروم می‌شوند، نه تنها آینده‌ی خود را از دست می‌دهند، بل که فرصت پیش‌رفت و افغانستان و جامعه نیز محدود می‌شود.

سکوت جامعه‌ی جهانی در برابر بازماندن دختران از آموزش و عادی‌سازی این وضعیت، بی‌عدالتی در افغانستان را تداوم می‌بخشد. وقتی رسانه‌ها، سیاست‌گذاران و سازمان‌های بین‌المللی نسبت به نقض حقوق دختران افغانستان خاموش می‌مانند، این تبعیض به یک وضعیت طبیعی تبدیل می‌شود. دختران در افغانستان هر روز با محدودیت‌ها، تهدیدها و فشارهای روانی فزاینده‌ای مواجه‌اند؛ اما حق آن‌ها برای یادگیری و انتخاب مسیر زندگی‌ شان نباید نادیده گرفته شود.

آموزش قابل معامله نیست. هیچ سیاست، ایدیولوژی یا توجیهی نمی‌تواند حق دختران افغانستان برای تحصیل را نقض کند. هر روز تأخیر برای بازگشتن دختران به مکتب، به معنای ازدست‌رفتن فرصت‌های انسانی و اجتماعی است. دختران افغانستان، باید همین اکنون به مکتب بازگردند و جامعه‌ی جهانی، باید از آن‌ها حمایت کند تا این حق اساسی دوباره به آن‌ها بازگردد.

حضور دختران در مکتب‌ها تنها مسئله‌ای فردی نیست؛ امری‌ست که جامعه را شکل می‌دهد و آینده‌ی افغانستان را رقم می‌زند. آموزش دختران، سرمایه‌گذاری مستقیم روی سلامت، اقتصاد و ثبات اجتماعی است. محروم‌کردن آن‌ها از آموزش، آسیب‌های بلندمدتی ایجاد می‌کند که قابل جبران نیست. این محدودیت نه فقط با عدالت و  ارزش‌های حقوق بشر در تضاد است، بل که نادیده‌گرفتن ظرفیت‌های انسانی است که می‌تواند زندگی میلیون‌ها نفر را بهبود بخشد.

صدای دختران افغانستان، صدای عدالت، برابری و حق انسانی است؛ این صدا باید شنیده شود. جهان نباید در برابر این بی‌عدالتی فعلی که بر دختران تحمیل می‌شود، سکوت کند. هر روز تأخیر، تقویت‌کننده‌ی آپارتاید جنسیتی و بی‌عدالتی است. دختران افغانستان، باید همین امروز فرصت یادگیری داشته باشند و حق شان برای تحصیل تضمین شود.

آموزش، حق غیرقابل معامله است؛ این حق، نمی‌تواند بهانه‌ای برای سیاست‌های تبعیض‌آمیز یا محدودیت‌های ایدیولوژیک شود. دختران افغانستان، با وجود تهدیدها و محدودیت‌ها، هم‌چنان مشتاق یادگیری استند و آینده‌ی خود و جامعه‌ی ‌شان را در دست دارند. نادیده‌گرفتن این خواست، نه تنها بی‌عدالتی است، بل که تهدیدی مستقیم علیه پیش‌رفت و توسعه‌ی انسانی است.

در روز جهانی آموزش، ما باید صدای دختران افغانستان باشیم و تلاش کنیم حق آن‌ها برای یادگیری به رسمیت شناخته شود. جامعه‌ی جهانی، باید از آن‌ها حمایت کند و اقدام‌های ملموسی برای بازگشت فوری دختران به مکتب‌ها اتخاذ کند. هیچ سیاست یا ایدیولوژی نمی‌تواند این حق اساسی را نادیده بگیرد. صدای دختران افغانستان، صدای عدالت و برابری است. این صدا باید شنیده شود و نباید هیچ سیاستی، هیچ محدودیتی و هیچ سکوتی، آن را خاموش کند.