مژده جمالزاده در سال ۱۳۶۱ در کابل به دنیا آمد، اما خیلی زود، در اوایل دهه ۱۳۷۰، همراه خانوادهاش بهدلیل جنگ افغانستان را ترک کرد و به کانادا رفت. او در ونکوور بزرگ شد؛
جایی که مسیرش به سمت موسیقی شکل گرفت، نه بهعنوان یک تفریح، بلکه بهعنوان راهی برای حفظ ارتباط با هویتی که از آن جدا شده بود.
اوایل دهه ۱۳۸۰ وارد موسیقی شد، اما نقطه عطف کارش سال ۱۳۸۴ (۲۰۰۵) بود؛ زمانی که آهنگ «دختر افغان» را منتشر کرد. این اثر خیلی سریع در میان افغانها، چه داخل کشور و چه در مهاجرت—پخش شد و تبدیل به یکی از شناختهشدهترین کارهایش شد. در همان سالها، او چند آلبوم منتشر کرد و اجراهای زنده متعددی داشت.
یکی از مهمترین لحظات زندگی حرفهایاش، اجرای او در کاخ سفید در سال ۲۰۱۰ بود. در آن برنامه، که به مناسبت نوروز و با حضور باراک اوباما برگزار شد، مژده جمالزاده بهعنوان یکی از هنرمندان افغان اجرا کرد. این اتفاق برای خیلیها نماد این بود که یک دختر مهاجر افغان توانسته به یکی از رسمیترین و مهمترین صحنههای جهان برسد.
اما مسیرش فقط به موسیقی محدود نماند.
در سال ۱۳۹۰ (۲۰۱۱)، برنامه «The Mozhdah Show» را راهاندازی کرد؛ برنامهای که خیلی زود بهخاطر پرداختن به موضوعات حساس مثل خشونت علیه زنان، ازدواج اجباری و مشکلات خانوادگی شناخته شد. در سالهای ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳، این برنامه به اوج رسید و واکنشهای شدیدی را هم به همراه داشت.
در کنار اینها، او در کمپینها و فعالیتهای اجتماعی مختلف هم حضور داشت، بهویژه در زمینه حقوق زنان افغان. در مصاحبهها و سخنرانیهایش بارها درباره محدودیتهایی که زنان افغان با آن روبهرو هستند صحبت کرد.
اما داستانش بدون حاشیه نیست.
منتقدانش میگویند موفقیت او تا حد زیادی به این برمیگردد که توانسته روایت افغانستان را برای مخاطب غربی قابل توجه کند، چه در موسیقی و چه در برنامههایش. بعضیها حتی معتقدند که او بیشتر از آنکه نماینده زندگی واقعی زنان داخل افغانستان باشد، نماینده یک نگاه بیرونی است.
در مقابل، طرفدارانش میگویند دقیقاً همین موقعیت، زندگی در خارج، به او اجازه داده چیزهایی را بگوید که در داخل امکانش وجود ندارد.
هیچ سندی وجود ندارد که نشان دهد فعالیتهایش ساختگی بوده، اما این بحث همیشه دربارهاش وجود داشته:
اینکه آیا او واقعیت را همانطور که هست روایت کرده، یا آن را طوری شکل داده که بیشتر دیده شود.
واقعیت این است:
مژده جمالزاده از یک کودک مهاجر به هنرمندی رسید که در کاخ سفید اجرا کرد، آهنگش در میان میلیونها افغان پخش شد، و برنامهاش بحثهای جدی اجتماعی ایجاد کرد.
اما در عین حال، همیشه در مرکز یک سؤال بوده:
او صدای واقعی یک جامعه است…
یا صدایی که بهتر شنیده میشود؟
ف.ب
No comments:
Post a Comment