پس از قتل امیر حبیب‌الله خان،پدر امان‌الله خان در لغمان (۱۹۱۹) امان‌الله قدرت را به‌دست گرفت . سپس جنگ سوم انگلیس و افغان آغاز شد
این جنگ نیز با معاهده راولپندی پایان یافت. بریتانیا استقلال
.کامل افغانستان را در سیاست خارجی به‌رسمیت شناخت
در این دوره، خرید و فروش زنان به عنوان کنیز و نظام حرمسرایی رسماً ملغی اعلام شد و برای اولین بار، برابری حقوقی نسبی میان تمام اتباع کشور مطرح شد
آموزش برای دختران اجباری شد و نخستین مکاتب دخترانه (مانند مکتب مستورات) تاسیس شد. دولت امانی با وضع نظام‌نامه ازدواج، تعدد زوجات را محدود، سن ازدواج دختران را افزایش و رسم قبیله‌ای «بد دادن» (مبادله دختران برای حل منازعات) را ممنوع کرد و یک گروه از دختران را جهت تحصیل به ترکیه اعزام نمود
این اصلاحات به دلیل تقابل با ساختارهای سنتی و مذهبی، سرانجام به سقوط دولت شاه امان الله خان انجامید
سیاست نظام‌نامه ناقلین یکی از تاریک‌ترین تصامیم این دوره بود. زمین‌های حاصلخیز شمال و هزارستان و دیگر مناطق بومی، به فرمان شاه میان کسانی توزیع شد که از مناطق دیگر کوچ داده شده بودند. آفتاب بر دشت‌های وسیع و کوهپایه‌های اجدادی بومیان می‌تابید، اما زمین دیگر از آنِ آن‌ها نبود. اجرای «نظام‌نامه ناقلین»، تیشه به ریشه خانواده‌هایی زد که قرن‌ها بر این خاک عرق ریخته بودند. مواشی و هزاران جریب زمین حاصلخیزِ مردم بومی، به دستور ارگ کابل مصادره و به کسانی واگذار شد که به عنوان «ناقلین» به این مناطق سرازیر شده بودند
اعلام قانون تک‌همسری در حالی که خود شاه چهار همسر داشت، یکی از آشکارترین تناقضات رفتاری امان‌الله خان در نگاه فعالان زن است. صدا، صدای تجدد بود. شاه در لوای قانون جدید، تک‌همسری را اعلام کرد و از الغای تعدد زوجات سخن گفت تا زنجیرهای سنتی را از پای زنان بگشاید. برای دختران و زنان روشن‌فکر کابل، این فرمان جرقه‌ای از امید بود. اما در پشت دیوارهای بلند دربار، واقعیت شکل دیگری داشت
«شتاب انفجاری» شاه و عقب‌نشینی ناگهانی او در لویه جرگه پغمان (۱۳۰۷ خورشیدی / ۱۹۲۸ میلادی) زمانی که تخت و تاجش را در خطر دید، از نقاط ضعف اساسی او بود
امان‌الله خان با شتابی انفجاری می‌خواست راهی را که کشورهای دیگر در قرن‌ها پیموده بودند، در چند سال طی کند؛ بی‌آنکه عمق باورها و بافت سنتی جامعه‌اش را به درستی بسنجد. اما وقتی صدای طبل شورش‌ها بلند شد و پایه‌های لرزان تخت شاهی به لرزه درآمد، آن غرور شتاب‌زده به یک‌باره گی فروریخت
:پیام نهایی
«این شهامت امان‌الله خان بود که نخستین بار برای نهضت زن قدم برداشت، اما جامعه‌ی آن روز آمادگی این تحولات بزرگ را نداشت و تندباد سنت‌های افراطی مانع راهش شد؛ با این حال، نام او به عنوان پیشگام آزادی زنان در تاریخ زنان ماندگار خواهدبود.» روانش شاد باد
شیرین نظیری مبارز
نوت: یک بخش خیلی فشرده را از کتاب «حقوق زن درگذرتاریخ» خدمت تان گذاشتم. قسمت کامل این بخش را در کتاب «حقوق زن در گذر تاریخ » بخوانید.
No comments:
Post a Comment